Natuur & ruimte


Ons landschap verandert

Olie en aardgas worden onder de grond gewonnen. Kolencentrales staan voor de meeste mensen uit het zicht. Maar het opwekken van energie met windmolens en zonnepanelen? Dat is zichtbaar en dichtbij. Dit heeft gevolgen voor ons landschap en voor de omgeving waar we in wonen. Een behoorlijke puzzel, die vragen en ook zorgen oproept. Welke gevolgen heeft dat voor mij, ga ik hinder ondervinden? Wat gebeurt er met het landschap en de natuur? We kunnen er niet omheen om samen te bekijken wat de beste mogelijkheden zijn. Het gesprek daarover is begonnen en blijft de komende jaren doorgaan, als zoekgebieden plannen worden, en plannen uiteindelijk projecten.

Zoekgebieden

In de concept-RES staan mogelijke zoekgebieden voor het opwekken van wind- en zonne-energie. In de RES 1.0 zijn deze zoekgebieden verder verkend. Zoekgebieden worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten en provincies. Concrete projecten voor het opwekken van wind- en zonne-energie hebben vaak een Omgevingsvergunning nodig. Pas wanneer dat traject is doorlopen, staat vast op welke locaties projecten daadwerkelijk tot stand komen.

Natuurinclusief

In het traject Natuurinclusieve Energietransitie voor wind en hoogspanning op land (NIEWHOL) wordt gewerkt aan afspraken om te zorgen voor zowel de doorgang van de ontwikkeling van windparken en hoogspanningsverbindingen op land, als voor een vermindering van de negatieve effecten ervan op de staat van instandhouding van kwetsbare vogels en vleermuizen. Meer windenergie is nodig om de klimaatdoelen te halen en zo mens en natuur – ook vogels en vleermuizen – te beschermen.

Milieu Effect Rapportage (MER)

Een milieueffectrapportage brengt de milieueffecten van een plan of project in beeld. Zo kan de overheid de milieueffecten meenemen bij haar besluit over het plan of project. De concept-RES en RES 1.0 zijn niet MER-plichting. Bij het zoeken naar locaties voor windmolens en zonneparken moet worden gekeken naar andere belangen. Denk bijvoorbeeld aan de gevolgen voor landschap, leefomgeving en natuur. Het kan daarom zinvol zijn verkenningen in de geest van een MER uit te voeren om deze belangen en consequenties duidelijk te maken.

Gedragscodes

Brancheorganisatie Holland Solar, vereniging van omwonenden van energieprojecten NLVOW, Energie Samen, Greenpeace, Milieudefensie, Natuur & Milieu, de Natuur en Milieufederaties, Natuurmonumenten, en de Vogelbescherming tekenden samen de Gedragscode Zon op Land.

Branchevereniging NWEA, Greenpeace, Milieudefensie, Natuur & Milieu, de Natuur- en Milieufederaties, de NLVOW en EnergieSamen vernieuwden samen de Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land

Erfgoed

Om ons erfgoed door te geven aan volgende generaties, is aanpassing aan de hedendaagse eisen en wensen van de gebruiker en de leefomgeving een absolute noodzaak. Zeker nu we de CO₂-uitstoot moeten terugdringen en om opwarming van de aarde tegen te gaan. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed helpt hierbij. Door met gemeenten, provincies en andere partijen samen te werken op het gebied van duurzame energieprojecten. Door goede voorbeelden te laten zien, handreikingen te ontwikkelen en kennis te ontsluiten. Zo is er voor alle 30 regio’s een GIS-viewer ontwikkeld, die de regio’s helpt om de landschappelijke effecten van duurzame energieprojecten te kunnen inschatten.

Ruimte

Omgevings-beleid

De projecten en plannen uit de RES kunnen pas uitgevoerd worden als ze zijn vastgelegd in het omgevingsbeleid van het rijk, waterschappen, gemeenten en provincies. Denk aan de Omgevingsvisies, omgevingsplannen en andere programma’s. Als het beleid in strijd is met plannen van de RES, dan moet dit in goed overleg met alle betrokkenen samen opgelost worden. Voor 1 januari 2025 moeten deze projecten en plannen een vergunning hebben.

Omgevingswet

Met de Omgevingswet bundelt de overheid vanaf 1 januari 2022 de regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Totdat de Omgevingswet in werking treedt, kunnen projecten gerealiseerd worden onder de huidige Wet ruimtelijke ordening. Wel kan al vooruit gelopen worden op de Omgevingswet. Zo kunnen zoekgebieden voor het opwekken van duurzame energie worden opgenomen in een Omgevingsvisie. Dat is een lange termijn visie voor onze woon- en leefomgeving. Zowel het Rijk als provincies en gemeenten stellen die op.

Omgevingsplan

Een omgevingsplan is een besluit van de gemeente. Daar staan regels in over activiteiten in de leefomgeving waar inwoners en bedrijven zich aan moeten houden. Ook kan de gemeente in het plan functies toekennen aan specifieke locaties. Zo kan een omgevingsplan bijvoorbeeld bepalen dat er in een wijk een warmtenet wordt aangelegd.

Bijstellen visies en plannen

Omgevingsvisies en -plannen worden regelmatig geëvalueerd: werken ze goed, past het nog bij de leefomgeving? Daar waar nodig worden ze bijgesteld. Dat geldt ook voor de RES: die wordt iedere 2 jaar aangepast op grond van nieuwe ervaringen. Het bijstellen van de RES kan leiden tot het aanpassen van de omgevingsvisie en andere plannen.

Omgevings-vergunning

Vaak is een omgevingsvergunning nodig om een project uit te kunnen voeren. Wil een energiecoöperatie zonnepanelen op bedrijfsdaken realiseren? Of moet er infrastructuur voor warmtenetten worden aangelegd? Met het verlenen van een omgevingsvergunning, geeft een overheid toestemming aan een partij om een project uit de RES uit te voeren.


Dit is een uitgave van

image

Het Nationaal Programma RES


Het Nationaal Programma RES ondersteunt de regio’s bij het maken van de RES’en door kennis te ontwikkelen en delen, procesondersteuning te bieden en een lerende community te faciliteren. Binnen het Nationaal Programma werken Unie van Waterschappen, IPO, VNG en het Rijk samen.